Zoeken

Expertpanel

Blijf op de hoogte

Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van alle updates!

Plastic: duurzamer kunnen we het niet maken

Plastic: duurzamer kunnen we het niet maken

De afgelopen tijd ben ik een aantal keer geïnterviewd door Vrij Nederland voor de rubriek ‘Het Geweten’. Daarmee ben ik plotsklaps een expert geworden op het gebied van alternatieven voor plastic boterhamzakjes en plastic wasknijpers. Er blijken daar veel vragen over te bestaan. De bewuste consument staat in de plaatselijke super of zoekt anderszins een alternatief voor al die plastic spullen en wil wel eens weten hoe dat duurzamer kan. Want we hebben allemaal een erg negatief beeld van plastic. Dat is toch echt niet duurzaam?

Een ingewikkelde vraag, want laten we ons eerst eens bedenken wat een moderne wereld zonder kunststoffen zou betekenen. Stelt u zich voor, een treincoupe bekleed met echt hout, echt leder, wollen vloerbedekking. Of uw eigen keuken: massief houten kastdeurtjes, titanium greepjes, granieten aanrechtblad, roestvrijstalen keukenapparatuur. Prachtig natuurlijk, stijlvol, maar ook kostbaar. Kostbaar, omdat die materialen veel duurder zijn. Maar ook kostbaar, omdat als iedereen natuurlijke materialen zou gebruiken, dit een torenhoog milieueffect zou hebben.

Veel positievere score

Er zijn al heel wat levenscyclusanalyses (LCA) uitgevoerd die juist laten zien dat plastic een prima product is. In zo’n LCA wordt bepaald wat de milieueffecten zijn van de hele kringloop, inclusief winning, transport, productie, gebruik en afvalverwerking. En daarbij scoren plastics op basis van fossiele brandstoffen over het algemeen veel positiever dan je intuïtief zou verwachten. Afhankelijk overigens of je insteek is of de fossiele grondstof exclusief en alleen voor de productie van een plastic wordt gebruikt. Of dat het primaire doel energievoorziening is en de plastic een bijproduct. In het laatste geval, wat in de praktijk van de chemische industrie natuurlijk ook zo is, komt een groot deel van de energieconsumptie van de plasticproductie op de rekening van de productie van de brandstoffen. En scoort het plastic als nuttig bijproduct, heel prima.

Plastic zou dus eigenlijk een van de meest aansprekende duurzame industriële bijproducten moeten zijn. Een prachtig en bijna niet te evenaren voorbeeld van grondstofefficiency. In eerste plaats wordt een restproduct al nuttig ingezet en daarnaast kan het in onvergelijkbare mate worden hergebruikt. Er is geen enkel ander materiaal, inclusief pure metalen, dat het beter doet. Als je het hebt over duurzame energie, dan gaat het bijna altijd over zonnecellen of windmolens. En als je het hebt over duurzaam materiaalgebruik, dan gaat het bijna altijd over verminderen van plastics. Is het wel terecht dat plastics in zo’n kwaad daglicht worden gezet?

Ik vind van niet. Al betoog ik daarmee niet dat plastics geen problemen kunnen veroorzaken. Zo is er de verantwoordelijkheid van de eindgebruiker. We hebben er lang over moeten doen om onszelf en onze kinderen op te voeden dat plastic niet in de natuur thuishoort. En dat het dus op een zorgvuldige manier weer terug moet naar de bron; de natuur kan daar niet voor zorgen. Dan eindigt het plastic in de magen van zeehondjes of als plastic soep in de oceaan. We zijn er als producenten en consumenten voor verantwoordelijk dat het mooie materiaal plastic, zorgvuldig bewaakt en gemanaged wordt. Maar ondertussen bestaan daar talloze goedwerkende systemen voor en hoeft het plastic echt niet in de natuur te eindigen.

Bioplastics

En hoe zit het dan met bioplastics? Zijn die niet veel duurzamer en dat is toch geen probleem voor de natuur? Ja en nee. Heel veel soorten biogebaseerde plastics worden intensief bewerkt voor ze door consumenten te gebruiken zijn. Ze zijn daardoor vaak erg lastig te recyclen, laat staan bio-afbreekbaar. Want stel je voor, je maakt een tuinstoel van een bio-afbreekbaar plastic. Wat gebeurt er dan als je met een zweterig weertje lekker in je tuin zit? Juist! Dus zijn bio-afbreekbare plastics wel qua grondstof een goed alternatief, maar nog niet qua recycling. En het grondstofstuk was juist niet het grootste probleem, zoals ik hierboven al stelde. Een biomassa gebaseerde plastic is daarmee alleen duurzamer dan zijn fossiel-gebaseerde alternatief als: 1) het grondstoffenbeheer duurzaam is, zie ook een eerdere Expert Post van mijn hand op deze site en 2) de recycling net zo vlot of beter gaat.

In alle andere gevallen geldt: plastics zijn een prima product, duurzamer kunnen we ze niet maken!

woensdag 27 augustus 2014  |  1 reactiespermalink

Gijsbert  Korevaar

Gijsbert Korevaar

Programma Directeur Industrial Ecology TU Delft, TU Delft

»

Blijf op de hoogte

Reacties

Ftalaten, restmonomeren, EDC's, nonylfenolen, BPA,. Ik kan nogal een lijstje maken van giftige, mutagene, sensibiliserende en reproductietoxische stoffen. Dit is geen verantwoordelijkheid van de eindgebruiker. Aanpak bij de bron lijkt me nuttiger. Over de plastic soep zal ik maar niet hebben. Harm Jellema directeur kenniscentrum duurzaam onderhoud

reactie door Harm Jellema  |  donderdag 28 augustus 2014 @ 21:08 uur

Reactie plaatsen

  Houd mij op de hoogte van nieuwe reacties